पुरानो करार के हो?

“पुरानो करार” नामको अर्थ

“पुरानो करार” भन्ने नाम हिब्रू धर्मशास्त्रको मौलिक नाम होइन। यो ख्रीष्टियन परम्परामा विकसित भएको नाम हो। “करार” का लागि हिब्रू भाषामा בְּרִית (berit) शब्द प्रयोग गरिएको छ। यसले दुई पक्षबीच स्थापित गरिएको बाँधिने सम्बन्ध वा करारलाई जनाउँछ। पुरानो करारमा परमेश्वरले नोआ, अब्राहाम, इस्राएल र दाऊदसँग गर्नुभएको सम्बन्धलाई यही करारको भाषामा प्रस्तुत गरिएको छ। यर्मियाले भविष्यमा परमेश्वरले “नयाँ करार” स्थापना गर्नुहुने प्रतिज्ञा गर्दा בְּרִית חֲדָשָׁה (berit ḥadashah) भन्ने अभिव्यक्ति प्रयोग गरेका छन् (यर्मिया ३१:३१)।

ग्रीक भाषामा “करार” का लागि διαθήκη (diathēkē) शब्द प्रयोग गरिएको छ। नयाँ करारमा παλαιὰ διαθήκη (palaia diathēkē), अर्थात् “पुरानो करार” भन्ने अभिव्यक्ति पाइन्छ (२ कोरिन्थी ३:१४)। यही ग्रीक diathēkē लाई पछि ल्याटिन भाषामा testamentum भनेर अनुवाद गरियो, जसबाट अंग्रेजी Testament शब्द विकसित भयो। त्यसैले “पुरानो करार” भन्नाले केवल “पुरानो पुस्तक” भन्ने अर्थ दिँदैन; यसले परमेश्वरको पहिलेको करारगत व्यवस्थासँग सम्बन्धित पवित्र धर्मशास्त्रको संग्रहलाई जनाउँछ।¹

“पुरानो” शब्दको अर्थ

“पुरानो” भन्ने शब्दलाई पनि ठीकसँग बुझ्नुपर्छ। यसले यो धर्मशास्त्र पुरानो भएकाले अब काम नलाग्ने, सत्य नभएको वा यसको अधिकार समाप्त भएको भन्ने अर्थ दिँदैन। नयाँ करारको आगमनपछि पहिलेको मोशासँग सम्बन्धित करारलाई “पुरानो” भनिएको हो। तर त्यस करारसँग सम्बन्धित पवित्र लेखहरू परमेश्वरको वचनका रूपमा रहिरहन्छन्। येशू र प्रेरितहरूले पनि तिनलाई बारम्बार “पवित्रशास्त्र” भनेर प्रयोग गरेका थिए।

हिब्रू बाइबल वा तनाख

यहूदी परम्परामा ख्रीष्टियनहरूले “पुरानो करार” भन्ने धर्मशास्त्रलाई सामान्यतः हिब्रू बाइबल वा तनाख (Tanakh) भनिन्छ। תַּנַ״ךְ (Tanakh) एउटा संक्षिप्त नाम हो, जुन हिब्रू धर्मशास्त्रका तीन मुख्य भागका नामबाट बनेको छ:

תּוֹרָה (Torah) — व्यवस्था, शिक्षा वा निर्देशन
נְבִיאִים (Nevi’im) — अगमवक्ताहरू
כְּתוּבִים (Ketuvim) — लेखहरू

यी तीन शब्दका प्रारम्भिक अक्षर T–N–K बाट Tanakh नाम बनेको हो।

यहाँ תּוֹרָה (Torah) लाई केवल “कानुन” भनेर बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन। यसको अर्थ शिक्षा, निर्देशन वा परमेश्वरले आफ्ना मानिसलाई दिनुभएको जीवनमार्गसमेत हो। נְבִיאִים (Nevi’im) शब्द נָבִיא (navi), अर्थात् “अगमवक्ता” को बहुवचन हो। כְּתוּבִים (Ketuvim) शब्द “लेखहरू” भन्ने अर्थमा प्रयोग भएको छ।

हिब्रू बाइबल र ख्रीष्टियन पुरानो करारको मुख्य सामग्री धेरै हदसम्म एउटै भए पनि तिनको पुस्तक गणना र क्रम फरक हुन्छ। प्रोटेस्टेन्ट पुरानो करारमा ३९ पुस्तक गनिन्छन्, जबकि यहूदी तनाखमा २४ पुस्तक गनिन्छन्। यसको अर्थ यहूदी तनाखमा १५ पुस्तक कम छन् भन्ने होइन। केही पुस्तकहरूलाई यहूदी परम्परामा एउटै पुस्तकका रूपमा गनिन्छ। उदाहरणका लागि शमूएल, राजाहरू र इतिहास प्रत्येकलाई एउटा पुस्तकका रूपमा, एज्रा–नहेम्याहलाई एउटै पुस्तकका रूपमा, र होशेदेखि मलाकीसम्मका बाह्र साना अगमवक्ताहरूलाई एउटा समूहका रूपमा गनिन्छ।²

पुरानो करारका मूल भाषाहरू

पुरानो करारको अधिकांश भाग बाइबलीय हिब्रू (Biblical Hebrew) भाषामा लेखिएको छ। तर केही भाग अरामी (Aramaic) भाषामा पनि लेखिएका छन्। विशेष गरी एज्रा ४:८–६:१८; ७:१२–२६, दानिएल २:४ख–७:२८ र यर्मिया १०:११ अरामी भाषामा छन्। त्यसैले “हिब्रू बाइबल” भनिए पनि यसको सम्पूर्ण पाठ हिब्रू भाषामा मात्र लेखिएको छैन।

पुरानो करारका साहित्यिक प्रकारहरू

पुरानो करार एउटै साहित्यिक प्रकारको ग्रन्थ पनि होइन। यसमा व्यवस्था, ऐतिहासिक कथा, वंशावली, कविता, भजन, ज्ञान साहित्य, विलाप, अगमवाणी, दर्शन र प्रलयकालीन साहित्य (apocalyptic literature) जस्ता विभिन्न साहित्यिक विधाहरू पाइन्छन्। यी विविध पुस्तक र साहित्यिक विधाहरू हुँदाहुँदै पनि तिनले परमेश्वर, उहाँका मानिस, करार, पाप, न्याय, उद्धार र भविष्यको आशासम्बन्धी एउटा निरन्तर कथा प्रस्तुत गर्छन्।

पुरानो करारको समग्र कथा

यसको समग्र कथालाई संक्षेपमा यसरी बुझ्न सकिन्छ:

सृष्टि → पतन → जलप्रलय → बाबेल → अब्राहाम → इसहाक → याकूब → इस्राएल → मिश्र → प्रस्थान → सिनैको करार → प्रतिज्ञाको देश → न्यायकर्ताहरु → राजतन्त्र → विभाजित राज्य → निर्वासन → पुनर्स्थापना → मसीही आशा।

पुरानो करारको धर्मशास्त्रीय महत्त्व

यसैले पुरानो करारलाई केवल “येशू आउनुभन्दा अघिको पुस्तक” भनेर परिभाषित गर्नु अपूर्ण हुन्छ। यो सृष्टिबाट सुरु भएको परमेश्वरको उद्धारक कार्य, मानवको पापको समस्या, इस्राएलसँग परमेश्वरको करारगत सम्बन्ध र भविष्यको उद्धारको आशालाई प्रकट गर्ने पवित्रशास्त्र हो। नयाँ करारमा येशू ख्रीष्टको व्यक्ति र कार्यलाई बुझ्न आवश्यक धेरै आधारभूत विषयहरू यही पुरानो करारबाट आउँछन्।

यसरी, पुरानो करार भनेको ख्रीष्टियन बाइबलको पहिलो प्रामाणिक धर्मशास्त्रीय संग्रह हो, जसले सृष्टिदेखि इस्राएलको इतिहास, परमेश्वरका करारहरू, व्यवस्था, आराधना, न्याय, उद्धार र मसीही आशासम्मको परमेश्वरको प्रकाशलाई समेट्छ र नयाँ करारमा प्रकट हुने परमेश्वरको उद्धारक कार्यलाई बुझ्ने ऐतिहासिक तथा धर्मशास्त्रीय आधार तयार गर्छ